Reiðin sem birtist í auknu fylgi Frjálslynda flokksins um þessar mundir er sprottin af bælingu. Það sem er bælt, það sem ekki er til umræðu er hið alþjóðlega fjármagnskerfi, sem endurskipar nú samfélögum okkar. Þessi endurskipan samfélaga gerist til dæmis á eftirtalda tvo vegu. Í fyrsta lagi er fjármagn gjarnan lánað þangað sem vextir eru háir, sem þýðir að meðan Seðlabankinn er viljugur að hækka vexti má greiða lán með lánum og enn sér ekki fyrir endann á því hversu spennt íslenskt hagkerfi getur orðið. Spennt í þeirri afar áþreifanlegu merkingu að hér skulda allir allt, með fljótandi okurvöxtum, og mega því yfirleitt ekki við því lágmarkshnjaski að greiðsla tefjist um daga eða vikur. Bankarnir hafa því stofnað deildir til greiningar á byggðaþróun og hvaða borgarskipulag skilar bestri nýtingu fjármagns, sem aftur kallar á að húsinu sem ég bý í nú verði breytt í hótel. Sem gerir að ég hef ákveðið að flytja aftur til Frankfurt, þar sem spenna í hagkerfinu er eiginlega engin, þar er varla neitt hagkerfi, þar eru allir á bótum, bitlingum eða framfærslu foreldra sinna og lífið á kaffihúsunum þeim mun notalegra. Þetta er allt mjög áþreifanlegt.
Í öðru lagi flytur fólk einmitt búferlum milli landa, jafnvel heimshluta, ýmist til að sækja í eftirlætis kaffihúsið sitt, eða ala önn fyrir sjálfu sér og fjölskyldu. Þeir sem fljúga á milli í leit að partíi eða kaffihúsi eru einhvers konar aðall, þeir sem fljúga í leit að vinnu eru það ekki. Íslendingar tilheyra einkum fyrri flokknum, hvort sem þeir fara utan í sumarfrí, til náms, eða dvelja einfaldlega langdvölum í fátækari löndum og sötra ódýran bjór.
Þetta kerfi er blint, og nei, ekki eins og ástin, heldur einmitt á hinn veginn. Ástin er blind í því að vera tilbúin að upphefja hvern þann þátt í fari þolanda hennar sem rekur á fjörur gerandans … og ekki að þessi hugtök séu beinlínis nothæf í samhenginu. Hagkerfið er blint í því að sjá einfaldlega ekki fólk. Á meðan af nógu er að taka í þriðja heiminum, á meðan vinnuafl er framleitt hraðar en því verður ofbeitt, það er, á meðan hagkerfið rekur sig ekki á vegg, þarf það ekki að gefa neinum eiginleikum persóna gaum sem ekki koma starfi þeirra beinlínis við. Í fyrirsjáanlegri framtíð mun það ekki bitna á afkomu verktakafyrirtækja að starfsfólk þess sé einangrað frá samfélögunum sem það flyst til, til dæmis einfaldlega vegna tungumála. Þvert á móti má hafa af því nokkurn hag – þó ekki sé nema vegna þess að sá sem tilheyrir ekki samfélaginu umleikis sig hefur fátt betra við tíma sinn að gera en vinna.
Þess vegna er raunverulegrar réttindabaráttu þörf. Baráttu fyrir réttindum sem á fyrri tímum mannkynssögunnar hefur eiginlega ekki þurft að skilgreina, því þeim hefur ekki verið ógnað: réttindum til þeirrar grunnþekkingar sem veitir aðgang að samfélaginu sem maður býr í. Réttindin þarf ef til vill að skilgreina alþjóðlega, en þau verða aðeins útfærð og varin staðbundið. Hér og nú er um að ræða réttinn til að læra tungumál staðarins sem manneskja starfar á. Þetta er hið allra brýnasta atriði. En að auki má telja réttinn til að fylgjast með fréttum, réttinn til að njóta matar og lista – sem þýðir ekki sinfóníuhljómsveitarinnar eða Listasafns Íslands, sérstaklega, heldur hverra þeirra lista sem eru mönnum hversdagsnautn – og réttinn til að veita af sjálfum sér til baka. Þetta er afar vandmeðfarið, og jafnvel dálítið asnalegt, því þetta hafa hingað til verið sjálfsagðir fylgifiskar þess að vera manneskja, að tilheyra samfélagi. En þeir eru ekki sjálfsagðir lengur, og því þarf að benda á þá.
Vitaskuld er lygi að ekki hafi þurft að skilgreina þessi réttindi nokkru sinni fyrr, á dögum þrælasölunnar voru þau líka virt að vettugi.
Ef við höldum á annað borð til streitu þeirri stefnu að taka þátt í alþjóðahagkerfinu með tilheyrandi landflutningum er það skýlaus skylda þeirra fyrirtækja sem njóta góðs af innflutningi vinnuafls, að greiða kostnaðinn sem hlýst af að vernda þessi mannréttindi. Þá skyldu þarf að færa í lög.
Þar er verk að vinna, því samfélagsslit eru raunverulegur vandi.
Útlendingar eru það hins vegar ekki. Allur kjarni menningar okkar, allur kjarni okkar, með sínum kostum og göllum, með okkar kostum og göllum, er útlenskur.
Þriðja gerðin af blindu er hatur, nú rasismi: að dæma sérhvern þátt í fari manneskju eða menningarsamfélags sem rekur á fjörur manns neikvætt, finnast hann truflun, vilja hann burt. Fjórði kostur er að sjá.
Engin ummæli:
Skrifa ummæli