Lou Salomé

Lou Salomé er einkum þekkt meðal heimspekinga fyrir að hafa notið aðdáunar og ástar Nietzsches sem bar henni trúlega bónorð sitt (annarri kvenna, hann var alltaf að biðja konur að giftast sér) en hún féll fyrir sendiboðanum, vini hans Paul Rée. Meðal sálgreinenda er hún einkum þekkt fyrir vinskap við Freud nokkrum áratugum síðar, en hún lærði sálgreiningu af honum, skrifaði nokkrar sem þóttu skipta máli, og annar lærlingur Freuds féll fyrir henni, en hann varaði strákinn við því sjálfur að konan væri hættulega klár. Þar á milli og fram úr var hún, eins og þekkt er meðal skálda, ástkona Rainer Maria Rilke – sem er sá eini ofannefnda sem hún átti í líkamlegu samneyti við, og líkur eru leiddar að því að hún hafi forðast getnaðarlimi fram yfir barneign, en sótti, í það minnsta á tímabili, bari homma og lesbía. Eiginmanni sínum til áratuga svaf hún aldrei hjá, en skrifaði einmitt töluvert um hlutskipti, kynferði og sjálfstæði kvenna. Þetta allt veit ég því ég komst að því af rælni að hún skrifaði ekki bara ljóð – en upphaflega fellur Nietzsche einmitt fyrir kvæði eftir hana – greinar um sálgreiningu og endurminningar sínar, heldur og 15 skáldsögur. Af bókum hennar eru hins vegar þær einu sem ég finn í enskri þýðingu á Amazon sú sem hún skrifaði um Nietzsche, sú sem hún skrifaði um Rilke og bréfaskipti hennar og Freud – í fullu samræmi við að hvernig sem ég reyni að gúgla hana („Lou Salomé übersetzungen“ „Lou Salomé gedichte“ „Lou Salome novels“ etc.) – hefjast allir textar sem birtast á umfjöllun um samband hennar við ofannefnda karlmenn. Og fleiri til. Ekki að hún sé ekki stórkostlega heillandi sem heimssögulegt femme fatale, en fjandinn hafi það, einhverjir fleiri hljóta að vera forvitnir um hvaða vitsmunir það voru sem allir helstu misogynistar hennar aldar féllu svona fyrir!

Ég hef fundið eitt ljóð og komist að því að bækur hennar voru „svona skáldsögur um konur og stelpur“, svo ég þýði gróft úr þýsku. Þetta er áreiðanlega rangþýtt, 'etwa' þýðir áreiðanlega eitthvað annað í samhengi setningarinnar en „svona“.

Hér kemur ljóðið sem Nietzsche féll fyrir, Hymnus an das Leben. Sé því flett upp á Wikipediu er það skráð sem lag eftir Nietzsche – en hann samdi einmitt lag við kvæðið. Í einhverri hliðarsetningu er svo minnst á skáldið.

Gewiß, so liebt ein Freund den Freund,
Wie ich Dich liebe, Rätselleben –
Ob ich in Dir gejauchzt, geweint,
Ob Du mir Glück, ob Schmerz gegeben.

Ich liebe Dich samt Deinem Harme;
Und wenn Du mich vernichten mußt,
Entreiße ich mich Deinem Arme,
Wie Freund reißt sich von Freundesbrust.

Mit ganzer Kraft umfaß ich Dich!
Laß Deine Flammen mich entzünden,
Laß noch in Glut des Kampfes mich
Dein Rätsel tiefer nur ergründen.

Jahrtausende zu sein! zu denken!
Schließ mich in beide Arme ein:
Hast Du kein Glück mehr mir zu schenken –
Wohlan – noch hast Du Deine Pein.