14.9.08

Gagnrýni er ögrun, segir ráðherra

„Að slá sig sem mannréttindariddara á kostnað lögreglu á opinberum vettvangi getur ekki síður verið ámælisvert en hróp að henni á götum úti eða ögranir af öðru tagi."

Svona lýkur bloggfærslu dómsmálaráðherra, sem hefst með þessum orðum:

„Skrif fólks og upphrópanir á blogginu um lögreglu og störf hennar eru með miklum ólíkindum. Sömu sögu er að segja um hróp að lögreglu, þegar hún er að sinna skyldum sínum, svo að ekki talað um líkamsárásir á lögregluþjóna. Hótanir í þeirra garð og fjölskyldna þeirra. "

Æðsti yfirmaður lögreglumála í landinu, lætur þannig frá sér þau boð að líta beri á þá sem gagnrýna framkvæmd útlendingastefnu, eða önnur tiltekin verkefni lögreglunnar, sömu augum og þá sem almennt lítilsvirða lögregluna, hindra hana í starfi, jafnvel, ef við leyfum okkur þá fótskriðu sem virðist hvatt til í textanum, þá sem ráðast líkamlega á lögreglumenn eða hafa í hótunum við fjölskyldur þeirra.

Að líta beri á höfunda greina eða upphafsmenn mótmælaaðgerða, allt að því sem ofbeldismenn?

Að hörð gagnrýni og miklar efasemdir um tilteknar lögregluaðgerðir feli í sér ámælisverða ögrun? Hverjum er ögrað? Ögrað til að bregðast hvernig við?

Í langri færslu Björns Bjarnasonar er ekki eitt orð sem réttlætir þá ómannúðlegu hörku, yfirgang og nú valdníðslu sem yfirvöld sýna hælisleitendum á landinu, og sem lögreglan sýndi þeim með innrás á heimili þeirra fyrir þremur dögum síðan. Þar eru nokkur orð um að reglum hafi verið fylgt, mörg orð um Kárahnjúkamótmæli, mjög mörg orð um valdbeitingartæki lögreglunnar – finnska löggan sé komin með rafstuðstæki – og svo þessi pirringur yfir því að almenningur láti í ljósi efasemdir um lögregluaðgerð.

Lögregla er stundum skilgreind sem sú stofnun sem hefur einkarétt á beitingu ofbeldis innan tiltekins landsvæðis, einkarétt á líkamlegum þvingunaraðgerðum. Lögreglan ein hefur rétt á að halda fólki, og færa það til gegn vilja þess. Og lögreglan ein hefur rétt á að brjótast inn hjá fólki. Ég er hlynntur slíku einkaleyfi.

Það er hins vegar ekki bara í lagi að almenningur spyrji spurninga um hvernig slík stofnun fer með vald sitt, sé vakandi fyrir möguleikanum á misbeitingu, að stofnunin fari út fyrir valdsvið sitt eða jafnvel að draga megi skilgreint valdsvið hennar í efa – það er ekki bara í lagi að almenningur sé tilbúinn að gagnrýna framferði slíkrar stofnunar og mótmæla hátt og skýrt, það er ekki bara í lagi heldur er það nauðsynlegt og löngu viðurkennt skilyrði þess að kalla Ísland frjálslynt, vestrænt, lýðræðislegt réttarríki.

Eða hvaða vestræna gildi felur í sér að lögregla sé hafin yfir gagnrýni?

Enn er spurningum um aðgerðir lögreglunnar síðasta fimmtudag ósvarað. Fremst fer kannski þessi: hvers vegna beindust aðgerðirnar ekki bara að þeim sem grunaðir voru um tiltekin afbrot, heldur 40 manns sem reyndust upp til hópa hreint ekki sekir um neitt? Ekki neitt! Ef lögreglan hafði til þess skýrar heimildir, hvernig eru þær heimildir réttlættar? Ef þær eru réttlættar með tilvísun í lög, hvernig eru lögin réttlætt?

Gagnvart almenningi – og einkum gagnvart útlendingum – birtist ríkið sem eitt yfirvald. Því ber að halda þessari spurningu til streitu þar til henni er svarað, ekki með tilvísun í rétt skrifræðisleg ferli eða samræmi við reglur, heldur í gildi eða grundvallaratriði sem valdhafar eru fúsir að verja með eigin orðum. Eftir seinna stríð ákváðu Vesturlönd að það væri ekki nóg að réttlæta gjörðir sínar með fylgni við reglur.

Stendur dómsmálaráðherra við þau orð sín að það að gagnrýna störf lögreglu sé jafn ámælisvert og „hróp að henni á götum úti eða ögranir af öðru tagi“? Innan hvaða pólitísku hefðar er litið svo á?

13.9.08

Flóttamaður bíður svara

Einn flóttamannanna sem lögreglan réðst inn hjá á fimmtudag hefur nú setið í sólarhring á bílastæðinu utan við lögreglustöðina og beðið þess að lögreglan veiti honum svör um tilgang og réttmæti aðgerðarinnar – hvers vegna eigur hans og annarra voru gerðar upptækar og hvað lögreglan ætlar að gera við fenginn. Hann heitir Farzad. Enginn fulltrúi lögreglunnar hefur enn fengist til að tala við hann.

Ég endurtek: hann situr þarna enn og sat í alla nótt. Ef enginn fjölmiðill sýnir því áhuga búum við ekki á landi heldur í díki.

Hér er góð umfjöllun um nálgun flestra fjölmiðla við málið:

12.9.08

Mótmælum framkomu við hælisleitendur í Njarðvík 14:00

Boðað er til mótmæla fyrir utan lögreglustöðina í Njarðvík, kl. 14 í dag, föstudag 12. september, vegna framkomu lögregluyfirvalda við fólk sem leitar hér hælis. Engin samtök efna til mótmælanna en ég er meðal þeirra sem ætla að mæta og tók að mér að senda ykkur fréttatilkynningu. Í henni eru drög að yfirlýsingu sem lesin verður á fundinum, og spurningar sem beint er að lögreglu og dómsmálayfirvöldum.

Sumar spurninganna snúa beint að aðgerðunum í gær, þegar 58 lögreglumenn og sérsveitarmenn tóku þátt í „rassíu" inn á staðina þar sem hælisleitendur eru hýstir á meðan þeir bíða synjunar umsókna sinna. Aðrar snúast um meðferð mála hælisleitenda almennt.

Í meðfylgjandi drögum að fréttatilkynningu eru líka drög að yfirlýsingu sem lesin verður á staðnum.

Mótmælin verða við lögreglustöðina í Njarðvík kl. 14 í dag, föstudag.

Mótmælin eru ekki skipulögð af neinum tilteknum hópi, þau eru sjálfsprottin.

Vitaskuld verða þau friðsamleg af hálfu mótmælenda.

Ég hvet ykkur öll til að koma, alla þá sem komast frá vinnu eða öðrum verkum.

Fréttatilkynningin fylgir.


---

Fréttatilkynning:


Mótmæli


Boðað er til mótmælasamkomu fyrir utan Lögreglustöðina í Njarðvík í dag, föstudaginn 12. september, klukkan 14:00, til að mótmæla meðferð hælisleitenda á Íslandi og krefja lögregluna svara um aðgerð gærdagsins.


Við krefjumst þess að allir hælisleitendur á Íslandi fái sömu meðferð og væru þeir ráðherradætur, ráðherrasynir.


Til lögregluyfirvalda beinum við þessum spurningum:

Hvaða framkoma við hælisleitendur krafðist 58 lögreglumanna gegn 40? Hvaða aðstæður kröfðust aðkomu sérsveitarmanna?

Hvaða vopn báru sérsveitarmenn við aðgerðirnar, var þeim beitt, og hvaða tilefni þótti þá til þess?

Margir voru handjárnaðir við aðgerðirnar, að sögn lögreglu. Hversu margir, af hvaða tilefni og hversu lengi? Voru þeir handteknir? Verða þeir kærðir?

Hvaða lagaheimildir lágu að baki aðgerðinni? Ræðst lögmæti hennar af því hvaða gögn komu í leitirnar og hvaða upplýsingar þau geyma? Ef svo er, hvaða gögn voru það og hvernig er mikilvægi þeirra metið?

Voru allir hælisleitendur beittir sömu meðferð, en ekki aðeins þeir grunuðu?

Gerði lögreglan lögmætar eigur hælisleitenda upptækar? Eða er sannað að þetta hafi verið þýfi og/eða ólögmætar tekjur? Eru lagaheimildir lögreglunnar til þessarar aðgerðar skýrar?

Var brotið á viðurkenndum mannréttindum og lýðréttindum hælisleitenda í aðgerðinni – friðhelgi einkalífs, réttinum til réttlátrar málsmeðferðar?


Dómsmálaráðuneytið spyrjum við:

Er það satt að eftir mánaða eða ára bið í algjörri óvissu frétti hælisleitendur á Íslandi af brottvikningu sinni með 10-15 mínútna fyrirvara, áður en þeir eru fluttir á Leifsstöð?

Starfar Útlendingastofnun út frá óskrifuðum reglum um meðferð fólks á grundvelli kynþáttar, upprunalands og/eða fjárhags og stéttar?

Er réttarstaða hælisleitenda og annarra útlendinga sem hingað koma tryggð með lögum og varin með eftirlitsstofnunum? Eða hafa lögregluyfirvöld frjálsar hendur gagnvart þessu fólki? Ráða duttlungar för í meðferð þess?

---

Tekið skal fram að svona samkoma er lögmæt. Á Íslandi er rétturinn til að koma saman til mótmæla ekki háður leyfisveitingum.