Jú, vegna þess að verkefni Zizeks er frelsun. Zizek er þátttakandi í þremur keppnum eða tveimur og hálfri, að minnsta kosti: keppninni um að skilgreina einasta manninn í heiminum, keppninni um langsóttustu skilgreininguna á höftum og þar með keppninni um hneykslanlegasta ásetninginn/ómögulegasta verkefnið/róttækustu byltinguna.
Einasta manninn í heiminum að því leyti sem ég greindi frá í fyrstu færslu, maður má ekki hlýða neinum fulltrúa/skjólstæðingi yfirsjálfsins (ekki heldur þeim sem segir að ekki megi hlýða neinum fulltr…).
Langsóttustu skilgreininguna á höftum því að hann gengst við Foucault og öllum yfirlýsingum póstmódernískra hugsuða um annmarka frelsisins – en hann sér Foucault og hækkar um Lacan: eins og maðurinn er einn í heiminum á hann þó ekki eina einustu löngun sína sjálfur – þegar hann leitast við að fullnægja löngunum sínum af mestu kappi er hann líka að hlýða. Bæði ákallið um eftir nautn og ákallið eftir frelsi geta umbreyst í skylduboð, orðið kvaðir til að sinna, djöfullinn á heila grímubúningaleigu og ekki af verri endanum.
Hneykslanlegasta ásetninginn/ómögulegasta verkefnið/róttækustu byltinguna að því leyti sem Lenín og Lacan starfa hið ytra og hið innra og sá sem tekur mark á báðum og vill gera frelsunarverkefni beggja að sínu á ærinn starfa fyrir höndum.
Klárum þráttirnar áður en við víkjum að einstökum tilfellum pólitískra hugmynda og væntinga Zizeks – við eigum eftir að víkja öðrum hugsanlegum misskilningi frá.
Andstaðan berst ekki utan að. Sú andstaða sem rís við tiltekið ástand innan sögulegra þrátta, er afurð ástandsins sjálfs. Hún er það sem er ofaukið í því sjálfu. Nýlegt dæmi á Íslandi væri: Staða: einhæft viðskiptalíf í viðjum Sambandsins, fjölskyldu- og flokkatengsla. Andstaða: Yfirlýst krafa Sjálfstæðisflokksins um markaðsfrelsi er tekin á orðinu af nýrri kynslóð innan hans, innflutningshöftum fækkar, grundvöllur skapaður fyrir hlutabréfaviðskipti og svo framvegis. Niðurstaða: Baugur haslar sér völl á forsendum fyrrnefndra breytinga. Og eins og til að benda á að hér er um þráttaferli að ræða hrópa þeir sem settu almennu reglurnar: Við meintum ekki ykkur!
Eða, niðurstaða: Bankarnir taka að færa bókhald sitt í evrum. Ráðamenn hrópa: við meintum ekki ykkur!
Og svo framvegis. Hér er síður en svo um byltingarþróun að ræða, heldur frekar hversdagsleg dæmi um það þráttaeðli allrar sögulegrar framvindu, skv. Hegel, skv. Zizek, að andstaðan er afsprengi þess ástands sem hún kollvarpar. Rétt eins og Neo í Matrix en í öllum bænum leitum ekki dæma í afþreyingariðnaði.
Ef til vill mætti kalla kalla ferlið kollhnís eða froskahlaup.
Það er ekki ljóst af díalektík/þráttum sem greiningartæki að ferlin séu marksækin, eða hvort sú marksækni hneigist fremur til vinstri eða hægri – það er, hvort endanleg niðurstaða (sem Marx gerði ráð fyrir að væri stéttlaust samfélag) feli í sér afnám kúgunar og valdboðs eða ofríki. Af flestum nýlegum sögulegum tilraunum að dæma mætti jafnvel ætla að skrattinn hafi alltaf yfirhöndina.
Og nei, ég vil helst ekki að lesendur taki guðfræðilegar slettur mínar alvarlega.
En: gangi sagan fyrir sig eins og froskahlaup, hvaða frelsun er þá fólgin í því að hoppa?
Engin ummæli:
Skrifa ummæli