Zizek og frestunaráráttan III

Sannleikurinn. Í stuttu máli: Zizek gengst við þeirri uppgötvun sem menn gera víða um og upp úr miðbiki 20. aldar, ef til vill með franska póst-strúktúralista í farabroddi, að sannleikurinn sem upptalning allra staðreyndanna, eins og barnalegir pósitífistar vildu hafa það, er ekki mögulegt markmið og ekki æskilegt ídeal. Hann gengst við því að þekking er vald og val staðreynda grundvallast á ríkjandi hugmyndafræði. Þetta eru jafnvel lykilatriði í hugsun hans og ber að gaumgæfa betur, en hlaupum yfir á hundavaði í bili: hann er þó ekki tilbúinn að kasta sannleikshugtakinu sem slíku fyrir róða, heldur vill endurnýja það á nýjum stað, ásamt allri heimsins tvíhyggju, þó töluvert fjarri Róberti Haraldssyni: Sannleikurinn í meðförum Zizeks er atburður, hann er tómið sem glittir í þegar eitthvað veldur því að allt hnitakerfið sem heimsmynd manns raðast í færist, breytist, hverfist um, skekkist eða skekst til. Derridista er freistað að kalla þetta hugmynd um Sannleikann sem hreinan mismun og ég sé ekki betur en það meiki sens. Sannleikurinn er ekki sýn á stöðu heldur blinda breytingarinnar – einhvern tíma sló ég íslenskt slagorð fyrir Zizek: „Að segja satt er að segja hitt“. Það ristir þó ekki alveg nógu djúpt, því atburðurinn er ekki í manns eigin valdi. Sannleiksatburðurinn getur verið fyllilega persónulegur, til dæmis það að verða ástfanginn; hann getur verið trúarupplifun eða trúarlegur/sögulegur viðburður – og Zizek tekur endurtekið krossfestingu og uppstigninu Jesú Krists fyrir sem hinn framúrskarandi atburð – eða hann getur verið hreinpólitískur, það er samfélagsbylting. Hnitakerfið sem staðreyndir heimsins raðast inn í verður annað. Hugsunin virðist ekki óskyld því þegar Wittgenstein II minntist á hvernig heimur hamingjusams manns væri allur annar en heimur vansæls manns – líkt og ytra og innra byrði vettlings, sagði hann – sannleikurinn væri þá, svo að segja, vettlingurinn sjálfur. Sem hins vegar býr við þau forréttindi að vera ekki beinlínis til.
Þetta er eiginlega bara teaser, en leiðir okkur næst að þrískiptingu tilverunnar í Raun, raunveruleika og ímynd(un).