X 2

Ein möguleg útlegging er að lýðræðið sé horfið. Að hið „lýðræðislega afl“ internetið sé í það minnsta skref í þróun þangað að almenningur geti í raun og sanni sagt og gert það sem hann vill, svo lengi sem það hefur engin áhrif á „alvöru heiminn“ – þar sem einhverjir aðrir / eitthvað annað ræður / ráða. Hugtakið „orðin tóm“ sé að vinna fullnaðarsigur.

Bestu dæmin eru ef til vill umræður um vöntun á umræðu, sbr. lungann af því sem sagt var um aðild Íslands að Evrópusambandinu á meðan Davíð Oddsson var forsætisráðherra: „Ég bara skil ekki hvers vegna engin umræða fer fram / má fara fram um X“.

Og þar er freistandi að draga Baudrillard til sögunnar: að sefasjúkt hafi fólk keppst eftir að ætla valdsfígúru, í þessu tilfelli Davíð, meira vald en hún annars hefur til að bera, því það vill ekki geta – valdið / getan er þá kvöð sem manneskjur keppast við að losna undan, varpa á einhvern hinn, tiltölulega stóran Hinn, sé þess kostur. Enda virðist viðbragðið við hvarfi Davíðs úr forsætisráðuneytinu líka nokkuð hysterískt: í fyrsta lagi beinist nú öll athygli fjölmiðla látlaust að gengi krónunnar og aðgerðum Seðlabankastjóra, í von um að persónan haldi okkur í ógnargreipum, þó hún hafi horfið úr stöðunni sem kvað gera henni það mögulegt áður. Í öðru lagi er ríkisstjórnin sökuð um að stjórna ekki nóg, Helgi Hjörvar kallar eftir sterkum leiðtoga. Í þriðja lagi hópast tugþúsundir á eftir Ómari Ragnarssyni niður Laugaveginn, um leið og þess verður vart að hann hafi sannfæringu. Ég held að hér megi telja áfram og mig grunar að staðreyndin / plágan sé þessi: að við (opið mengi, þið megið velja hvort þið tilheyrið því eða ekki, en ef til vill skarast það allrækilega á við vinstri menn, kannski nær alla Íslendinga, og það gæti hæglega verið enn víðfeðmara, jafnvel almennt) viljum hvorki ráða né vita, heldur kvarta yfir því að aðrir geri það.

Í ljósi þessa er hlerunarmálið, sem enn er ekki kallað „stóra hlerunarmálið“ því eftir er að kjarna það, sérstaklega vandræðalegt: það lítur út fyrir að „þeir“ hafi ráðið einhverju og vitað eitthvað í raun og veru, að þeir hafi ekki bara verið að kóa með hysteríu okkar, ekki bara tekið á sig kvöðina.

Er ég að segja eitthvað? Heldur þetta vatni?