Miriam Rose

Ef Miriam Rose verður vísað úr landi, af yfirvöldum, er annað hvort ég á móti grunngildum íslensks samfélags og vildi helst verða ógnun við þau, eða þá að stjórnvöld sjálf eru ógnun við grunngildi íslensks samfélags. Og þá þarf að vísa þeim úr landi.
Hm … hér sitja annars bara frómir apar og faðma frómar kerlingar. Hlusta á lög um Judy, brjóta um bækur á síðustu stundu. Í miðju stríði. Löggan þenur sírenur við og við gegnum nóttina svo við gleymum ekki verndinni sem við njótum. Minnir okkur á frelsið og friðinn.
Sendum grunngildi landsins á sjó!

Hér er  matseðill matsölustaðarins What are you grateful for? Þú nefnir réttinn með því að segja til dæmis: I am Feeling Sazzy. You're Feeling Sazzy, great, that's wonderful, segir þá þernan, snýst á hæli. Þú kveikir þér í sígarettu, því þú situr utandyra, en veist svosem að þú kallar það yfir þig: gestur bankar í öxlina á þér og spyr: Excuse me, could you possibly find a way to like put out that cigarette, while we eat, as we are all non-smokers, could you? Og það gerirðu umyrðalaust, búinn að finna þér hneykslunarefni dagsins, sem skítugur Evrópubúi: óþolandi heilsuofstækispakk, hvað er að þessu fólki, passíf-aggressífa nautnasýkisamfélag … þegar þjónustan snýr aftur og spyr skælbrosandi með raddbeitingu sem hæfir kvöldþáttakynni á einhverju networki: Who is Feeling S-A-Z-Z-Y? Og það er alveg óvart sem þú hæðist að henni með því að brosa of gleitt á móti og segja með svip sem minnir allavega sjálfan þig á Bill Murray: I am!
Og það ert ekki bara þú, þið eruð tvö, eins gott, annars værirðu kannski pirraður í alvörunni, nú pirrastu bara í plati, bara til að búa til skemmtiatriði, unir þér svona líka bara ágætlega með frappucino í sólinni. Og veist að nautn þín er tvöföld: þú færð ekki bara vanillusjeik eða jarðarberjamargarítu heldur geturðu hæðst að rétttrúnaðarmatseðlinum á meðan. Sendum grunngildi landsins í sólbað, gefum þeim frappucino. En heyrðu, þið eruð ekki að fara að senda þessa stelpu úr landi í alvörunni, er það?

Blogged with Flock

Leynivopn strangtúaðra Bandaríkjamanna og allt sem er best – ég er á leiðinni eða hver á annars að gefa brjóstunum hvað að borða?

Auðveldast og það sem liggur beinast við: Að syngja eins og Garfunkel. Erfiðast er að muna: Fjallanöfnin, náttúruna. Nei, djók, erfiðast er að pakka: því sem má ekki beyglast en kemst ekki heldur inn í bækur. Best væri að hafa allt gert úr klæði, vísindamenn, sinnið því á meðan ég sinni þessari stúlku.

Í langlanglanglanglanglanglanglanglang—lang—fyrsta sæti yfir allt það sem Bandaríkin hafa fram yfir Ísland er kona Þorgríms Þráinssonar. Eini Hafnfirðingurinn með persnesk augu, eina alvöru hugvísindaskutlan. Hún er eins og hind á hlaupabrettinu, hún er svar San Francisco við þeim systkinum báðum Woody og Lily Allen. Hún var flutt vestur eftir vegna brjóstanna, brjóst hennar eru leynivopn kristinna í baráttunni um sköpunarsöguna, – það verður flett ofan af þeim og þróunarsinnum samtímis, í réttarsal, lögmaður trúaðra bendir og segir: „Ladies and gentlemen of the jury, I rest my case.“ Og orðlausir standa þeir sem áður vildu meina að lífið slysaðist einhvern veginn áfram. Sá dæmalausi lukkunnar pamfíll ég fer með blóm í hárinu, leiðbeiningabæklinginn hans Þorgríms í vasanum og handhægt hátalarakerfi í bakpoka, því mér hefur verið falið að gæta þessara brjósta, gefa þeim að borða og segja þeim hátt og snjallt að vera dugleg að læra heima og dugleg að skrifa heim, hver á annars að hafa tekjur á þessu heimili mun ég segja við þau og svo: skamm! ef þau eru eitthvað að drolla. Maður verður að sinna náminu sínu þó maður sé leynivopn. Þorgrímur sagði mér líka að vera duglegur að strjúka rassinn á konunni hans og senda dónaleg skilaboð, tékk. Tékkitítékk. Fer yfir listann í flugvélinni og merki við á meðan ég segi hátt og snjallt: tékk! við hvern lið, eða úps! ef mér hefur yfirsést nokkuð.

(Mynd af stúlku og strák, fengin úr myndasafni. Neinei, þau tengjast hvorki Þorgrími Þráinssyni né spúsu hans. En þau tengjast hvort öðru, tengslin má kalla x. Xx. MxB.)

Þessa dagana eru allir berdreymnir.

Órarnir plægðir

Já. Aðfaranótt 17. september 2007 – ekki seinna vænna, ég lýsi hér með Órana plægða – sé ekki betur en ég hafi gert allt sem gert verði við þennan texta, nú mega prentvélarnar fara að vara sig, það er á leiðinni lærdómsrit. Óraplágan eftir Slavoj Zizek. Væntanlega tekur einhverjar vikur að hnýta saman kápurnar en þessi færsla er þá áskorun til ritstjóranna minna um að láta eins og heimurinn sé ekki strúktúral vandi heldur tæknilegur, ég segi: Zenó, skjóttu!

Bókin mun byrja svo:

---

Setjum okkur í spor hefðbundinnar, afbrýðisamrar karlrembu: ég uppgötva skyndilega að förunautur minn hefur haft mök við annan mann – allt í lagi, ekkert mál, ég er skynsamur, umburðarlyndur, ég umber annað eins … en þá taka að hellast yfir mig myndir sem ég ræð ekki við, tilteknar myndir af því sem þau gerðu (hvers vegna þurfti hún að sleikja hann einmitt þarna? Og af hverju lá hún svona gleið?) – og ég er glataður, ég svitna og skelf, friður minn er endanlega úti. Þessi óraplága sem Petrarca færir í orð í Leyndardómi mínum, myndir sem þvæla dómgreind manns, er útfærð til hins ítrasta í mynd- og hljóðmiðlum okkar daga. Fremst meðal togstreitanna sem einkenna okkar söguskeið (markaðshnattvæðing á móti óbilgjarnri þjóðflokkahyggju o.s.frv.,) er ef til vill togstreitan á milli hins óhlutbundna sem ákvarðar í síauknum mæli líf okkar (í formi tölvuvæðingar, spámarkaðstengsla o.s.frv.) og úrhelli mynda sem þykjast vera hlutstæðar. Í þá gömlu góðu daga þegar hefðbundin hugmyndafræðileg gagnrýni tíðkaðist, var það viðmið allra gagnrýninna aðferða að víkja frá „óhlutbundnum“ (trúarlegum, lagalegum …) hugmyndum, að hinum áþreifanlega félagslega raunveruleika þar sem þessar hugmyndir áttu rætur sínar; í dag virðist æ oftar sem nauðsyn krefji að gagnrýni feti gagnstæða átt, frá ásýnd sem þykist hlutbundin, til þeirra óhlutbundnu (stafrænu, markaðsbundnu …) ferla sem í reynd sníða lífsreynslu okkar.

Þessi bók leggst kerfisbundið til atlögu við þessa „óraplágu“ frá lacanískum sjónarhóli. Fyrsti kaflinn („Sjö dulur óranna“) dregur upp útlínur óra sem hugtaks innan sálgreiningar, og með sérstöku tilliti til þess hvernig hugmyndafræði styðst óhjákvæmilega við eitthvert órabakland. Annar kafli bókarinnar („Elska náungann? Nei, takk!“) tekst á við hin margræðu tengsl á milli óra og unaðar: hvernig órar vekja og sníða ánægju, um leið og þeir eru vörn gegn óhófi hennar. Í þriðja kaflanum („Kvik blæti“) er sjónum beint að þeim ógöngum sem koma upp þegar hugtakið blæti er notað til viðmiðs um tálgetu óranna, allt frá trúarlegum uppruna blætisins til uppvakningar þess í nútímanum. Lokakafli bókarinnar („Sýndarrými eða hin óbærilega lokun verunnar“) tekst á við viðfangsefnið sýndarrými sem nýjustu uppfærslu „óraplágunnar“, og þar er reynt að rissa upp svar við spurningunni um hvaða áhrif tölvuvæðingin, sem nú stendur yfir, muni hafa á hlutskipti hugverunnar.

---

Í … þriðja sæti? Öðru sæti … dagarnir eru nú of fáir til að telja þá, en afar ofarlega á listanum yfir 16 helstu kosti Bandaríkjanna yfir Ísland er … San Francisco. Þaðan sem allir órar bernsku minnar eru upprunnir – mig dreymdi um það níu ára gamlan í Súðavík að rauður blæjubíll fullur af þokkadísum á bikiníum stoppaði fyrir utan gluggann, pikkaði mig upp, og svo vefðu þær mig allar örmum á meðan við keyrðum burt í sólarlagið og þær dásömuðu tölvufærni mína. Ég var frekar góður á Sinclair.

Nektarmyndir af megabeibi

Nei, djók. Bara þetta:

B<-M.

!!?

Vegna eðlis þessarar fréttar er ekki boðið upp á að lesendur geti lýst skoðunum sínum á henni.

Fyrirgefðu, gætirðu stungið þessum bjálka í augað á þér í smástund?

Já, þetta er allt bara brandari. Ég var að koma af geðveikum fyrirlestri nóbelsverðlaunahafans J.M. Coetzee. Hann er doktor í málvísindum, en þar að baki með háskólagráður í stærðfræði og bókmenntum. Talar af fágun og skerpu – ég veit ekki við hvað á að líkja yfirvegun hans. Klukkutíma fyrirlestur settur saman úr tiltölulega stuttum lesköflum sem hann nefnir Opinions. Mér þótti afar vænt um umfjöllun hans um málfrelsi á Vesturlöndum, þar sem í salnum voru ýmsir sem halda að ritskoðun fari bara fram í öðrum löndum, sé sérkommúnískt/fasískt/íslamskt fyrirbæri. Í Ástralíu voru semsagt nýverið sett lög þar sem bannað var að tala vel um hryðjuverk. Sterkasti hluti fyrirlestrarins var hins vegar kafli þar sem Coetzee talaði um bölvun – curse – sem vopn hins undirokaða, sem geti aðeins vonað að bölvunin komi niður á herrunum, ef ekki í dag eða á morgun, þá með næstu kynslóð eða þarnæstu, að hún dofni bara ekki. Bölvunin verði, sagði hann, þegar ráðamaður hugsar með sjálfum sér: ætli ég verði bölvaður fyrir þetta? – en hristir síðan hausinn, segir hvaða vitleysa, það eru engir guðir til, ekkert afl sem nær mér, þetta fólk hefur ekkert vald og lætur vaða. Ungir Þjóðverjar spyrja: Hvers vegna ættum við að hafa samviskubit, við gerðum ekkert af okkur, það voru afar okkar og ömmur? Rétta svarið sé: Jú, þið þurfið að finna til þess því það er ykkar ógæfa að hafa fæðst sem barnabörn afa ykkar og ömmu. Að þessu sögðu bölvaði hann George Bush, börnum hans og barnabörnum, að þau mættu bölvuð vera um langa framtíð og skömm þeirra ekki gleymast. Af sömu yfirvegun og natni og hann síðan lauk máli sínu með skondinni sögu af metafýsískum skjálfta þegar maður mætir fallegri konu sem hann er orðinn of gamall til að skjálfa fyrir líkamlega.

Eftir fyrirlesturinn hnippti vel metinn íslenskur rithöfundur í öxlina á vini mínum og sagði: já, fyndnir gaurar þessir málvísindamenn. Um kvöldið spurði Egill Helgason í nýja þættinum sínum hvort þetta væri ekki bara hefðbundið „vinstramjálm“ – og í dag segir Fréttablaðið að salurinn hafi víða hlegið og augljóslega líkað lesturinn.

Þar með er málið afgreitt og við getum aftur farið að tala um Múslima. Ayaan Hirsi Ali missti út úr sér í gær, í þættinum hans Egils, að fólk sem byggi saman í frjálsu samfélagi þyrfti líka að búa við sömu hugmyndafræði. Svo dró hún það snarlega til baka – eða ekki hugmyndafræði, sagði hún, en sögu og skilning … eitthvað í þá veruna. Þetta heitir Freudian slip. Og er marktækt.

Frelsi sem hvílir á þeirri forsendu að menn samþykki ákveðna hugmyndafræði – nei, sögu og skilning – er ekki frelsi. Og það er hreint fáránlegt að þetta sé ekki hægt að nefna án þess að vera svarað með umskurði kvenna. Hvort er verra, krabbamein eða Aids? Hvaða keppni er þetta?

Ég áttaði mig á því á kvikmyndahátíðum fyrir nokkrum árum síðan að heimildamyndagerðarmenn leita æði margir út fyrir sínar heimsálfur til að finna viðfangsefni – þeir koma frá Evrópu eða Bandaríkjunum en gera myndir um vanda þróunarríkja. Það er sannarlega gott að benda á vanda þróunarríkja, já. En ég skildi þetta líka sem flótta … og hélt að hann væri bara myndrænn: vandi þróunarríkja festist auðveldar á filmu en vandi ríkra landa. Þar þarf fólk að bera vatn um langan veg, strax þar eru komnar þrjár mínútur með fallegu landslagi, hér um bil ókeypis.

Það vinstramjálm sem snýst um innri gagnrýni samfélaga á sjálf sig hvílir á langtíma – snýst um að ein kynslóð glopri ekki niður veruleika þeirra hugsjóna sem samfélögin voru reist á, í langri sögu. Þar liggur hættan þegar Bandaríkin opna Guantanamo Bay, og þess vegna er Guantanamo Bay verri staður en nokkrar aðrar óréttmætar fangabúðir heimsins: Því fangelsinu er ætlað að vernda hugsjón og sögu sem við sjálf játumst, en er frá upphafi til enda sjálft viðurstyggilegur glæpur gegn þeirri hugsjón, viðurstyggilegur glæpur gegn öllu sem áunnist hefur frá því kærleikslögmálið var orðað. Sem er, eins og Coetzee minntist á, trúlega stærsti pólitíski atburður okkar sögu.

Þeir eru annars að fara að reisa tjald, þarna í Guantanamo, til að rétta yfir föngunum. Það verður réttað yfir þeim í kippum, sex í einu, og ætti að taka fljótt og vel af.

Það er ekki langt síðan að vinstrimenn fundust á Vesturlöndum, það er gagnrýnendur valds og ríkjandi hugmynda, og þótti ekki við hæfi að banna þá. Sennilega gerist þess nú ekki þörf, ef þeir finnast einhvers staðar er nóg að taka þá tali – hverju hægrisinnuðu orði veraldar fylgir nú sá samræmdi klukknahljómur sannleikans sem aðeins heyrist þegar næstum allir eru á einu máli. Hann stenst enginn. Sumir þagna. Fleiri lúta höfði í andakt. Nóbelsverðlaunahafi hreyfir munninn en það bara heyrist ekki múkk.

Og ég nenni ekki að birta svona grein í blaði … það er ekki í boði núna, ég hef ekki fundið rithátt sem kemst í gegnum dóminn „vinstramjálm“. Ég hef ekki hugmynd um hvernig er hægt að segja þetta þannig að það skipti máli. Ekki frekar en Coetzee, virðist vera.

Kannski er þetta bara svona á Íslandi. 6. atriðið á lista yfir þau sextán sem Bandaríkin hafa fram yfir Ísland: Þar eru milljónir manna efins, og jafnvel gagnrýnin, um vald. Ég er að fara að hitta þau.

P.S. Ég fékk smáræðis bakþanka. Coetzee kom máli sínu víst til skila, og mig grunar að það ómi eða bergmáli lengur en dagblöð næsta dags gefa til kynna. Jæja, allt um það. Rista brauð.