
Fyrst þegar stigið var upp úr jarðlestinni í San Francisco blasti við himinfylli af rauðum fánum. Hinu megin við afgirtu hlaupagötuna og móttökusvæðið minntu hins vegar núdistar og dýrverndarsinnar alla efasemdamenn á hvar þeir væru: Hvergi annars staðar myndu menn skjóta því að í mótmælum gegn mannréttindabrotum í Kína, að þar gangi fólk í fötum og ætti kannski að hugsa sig tvisvar um áður en það klæðir sig á morgnana.

Annars mætast svo margir þræðir á svona samkomu að maður veit hreint ekki hvar á að byrja að rekja þá, hvort sem maður vill vera sniðugur eða grafalvarlegur. Þarna voru jafn margir mótmælendur og meðmælendur Kína. Demógrafískt má tína það til að meðmælendurnir voru hugsanlega eldri og asískari að uppruna, en mótmælendur yngri og hvítari. Talningin var þó ekki nákvæm.

Jæja. Kyndillinn kom ekki, og þannig heppnuðust mótmælin. Og vinir Tíbets, sem sátu ýmist á grasflöt og höfðu það náðugt á meðan þeir biðu eftir kyndlinum, frekar en hamast í meðmælendum Kína eins og einhverjir aðrir gerðu, þeir fögnuðu.

Þessir sem hömuðust í meðmælendunum, með síendurteknum ókvæðisorðum á við „Shame on you, China, shame on you! Shame, China, shame!“ – og skeindu sér á kínverskum fána fyrir framan stóíska smávaxna menn með stóra fána, sem krupu bara og tóku myndir af ósköpunum – þeir voru ekki jafn alsáttir þegar mótmælin heppnuðust, heldur virtist langa í meira. Suma. Þeir voru ekki það margir, sem skeindu sig á fánum eða lögðu sig almennt fram um að ófrenjast, en þeir voru verulega áberandi, vegna þess hversu margir höfðu komið með myndavélar til að sjá uppákomuna frekar en vera uppákoman. Þá er freistandi að segja að þannig hafi einmitt allar uppákomur alltaf verið, ef menn eru gefnir fyrir heimspeki-póetískar alhæfingar.
Þessi mótmæli, hér í San Francisco, voru of stór og viðamikil til að sanngjarnt sé að draga þau saman í einn slíkan skáldlegan spennupunkt, en þó voru nógu margir áhorfendur og nógu margar veruleikasugur – eða hvað á að kalla allar þessar myndavélar, vídeóvélar og diktófóna? – nógu margir voru komnir til sýnatöku, til að í hvert sinn sem einhver reisti hnefa eða bölvaði annarri manneskju varð þar nær samstundis þrjátíu til hundrað manna þvaga, þar sem allir höfðu hendur á lofti til að ná mynd af því ef eitthvað skyldi ske. Og ekkert skeði nema þvagan og hendurnar sem lyppuðust fljótt niður og tóku aftur að bíða.

Þessa mynd tók ég við styttu sem er þekkt í San Francisco sem the Labour Statue, minnisvarði um verkalýðsbaráttu. Þessi hópur mótmælenda heldur áfram kröfum sínum um að Kína hætti viðskiptum við Burma á leiðinni heim, eða burt frá samkomusvæðinu í öllu falli. Þau labba hér inn í rammann hjá verkalýðsstyttunni á vesturströnd Bandaríkjanna, að hrópa slagorð gegn alþýðlega lýðveldinu – en styttuna, sem stendur óhögguð, eftir mikla vandræðaöld, nota menn til að klifra upp á og ná góðum myndum, eða hvíla sig og horfa gáttaðir á þvöguna. Þræðirnir eru svo margir … verkamennirnir sem eru upphafðir í þessari styttu og í allri fagurfræði kommúnismans á Vesturlöndum á sínum tíma, þeir eru varla til lengur: Þeir eru jafn afgerandi hvítir og verkamenn nasismans, en öll iðnaðarframleiðsla hefur ýmist færst til Asíulanda, eða í hendur innflytjenda. Sem eiga sér engar tignarlegar myndir eða styttur, ekki frekar í Bandaríkjunum en á Íslandi. Hvítt fólk tekur myndir af heiminum eða dæsir og veltir fyrir sér hvað það eigi að gera næst – stelpan sem leiðir mótmælendurna er hvít en aðrir þátttakendur asískir. Hef þessa efnisgrein endasleppta …
Hér má sjá styttuna fyrir um hundrað árum, þegar hún hafði staðið af sér snarpan jarðskjálfta, eins og heitir.

---


