Það tekur fimm ár að umturna heiminum, hugmyndafræðilega og siðferðilega. Fimm ár. Heimsfréttir og fréttaskýringar eru nú gerðar úr setningum sem hefðu verið allt að því ósegjandi fyrir fimm árum síðan. Það sem hefur, gróft á litið, verið gert á þessum fimm árum er að skipta heiminum í „okkur“ og „þá“. Og við vitum öll hverjir þeir eru. Og við vitum öll hvernig þeir eru – börnin þeirra skera sig í höfuðkúpuna með rakhníf eins og mátti á dögunum sjá í ljósmyndasyrpu af daglegu lífi hér og hvar í heiminum.
Hvernig gerðist þetta? Hvernig var heiminum skipt upp í kvíar svo snögglega? Með einfaldri tækni sem var enduruppgötvuð í árdaga kvikmyndarinnar og þá kölluð „montage“ – skeyting – en hafði áður verið þekkt sem galdrar. Þannig var aldrei sýnt í orði að Saddam Hussein hefði haft hönd í bagga við fall tvíburaturnanna í New York – en það var gefið nógu oft til kynna með myndmáli til að verða viðtekin hugmynd í Bandaríkjunum. Saddam, Bin Laden, 911. 911, Bin Laden Saddam. Það voru ekki bara dagblöð og sjónvarpsstöðvar sem stunduðu þessa vel kunnu myndsköpun, heldur og Bandaríkjaher sjálfur, í skæslegri auglýsingaherferð (auglýsingastofan Leo Burnett hefur séð um markaðssetningu hersins upp á síðkastið. Meðal annarra viðskiptavina hennar eru Kellogg's, Visa, McDonalds, Coca-Cola, Philip Morris og Walt Disney. Betur má þó ef duga skal og verður samningurinn boðinn út á næstunni. Sjá vefinn army.com.)
Saddam, Bin Laden, kallarnir á spilastokknum (Bandaríkjaher dreifði spilastokk á meðal hermanna með fyrirmönnum í ríki Saddams Hussein, í mikilvægisröð), Tsjetsjenar, Palestínumenn – þetta liggur allt ljóst fyrir, þeir líta allir eins út. Fimm ár, þetta var auðvelt.
Og þá, þegar frjálslyndi lýðræðissinninn Egill Helgason og súrrealistinn Sjón hafa fallið fyrir myndunum, kalla Friedrich Nietzsche til vitnis og hrópa „Lifi málfrelsið – leyfum þeim að móðgast“, „Birtum fleiri skopmyndir“ og „Hættum griðkaupum“ (þetta eru fyrirsagnir á nýlegum pistlum Egils Helgasonar á Vísi.is og eru einkum merkilegar fyrir það hve vandræðalaust hann beitir 1. og 3. persónu fleirtölu) – þá er kominn tími fyrir næsta fasa, segir Bandaríkjastjórn, og tilkynnir: við eigum ekki lengur í „stríði gegn hryðjuverkum“. Við erum nú stödd í „stríðinu langa“ – „the Long War“. Og það mun vara í áratugi, spáir Varnarmálaráðuneytið í skýrslu sem það sendi frá sér í síðustu viku (Quadrannial Defense Review Report). Meðal atriða sem skýrslan tiltekur í slagorðakenndri sundurliðun þróunarinnar eru:
• Frá takti friðartíma – til tímaskeiðs hins óvænta og óvissa. [From a peacetime tempo – to an era of surprise and uncertainty.]
• Frá viðbrögðum eftir að neyðarástand skapast – til fyrirbyggjandi aðgerða svo vandamál verði ekki að neyðarástandi. [From responding after a crisis starts (reactive) – to preventive actions so problems do not become crises (proactive).]
• Frá herjum hæfum til orrustu (friði) – til herja sem hafa harðnað í orrustum (stríðs). [From a battle-ready force (peace) – to battle-hardened forces (war).]
Ennfremur gerir skýrslan ljóst að bardagar í Afghanistan og Írak séu aðeins upphafið á stríði sem verði langtum víðfeðmara, og langvinnara, en þessar fyrstu lotur. Nú eru þetta ekki tíðindi fyrir alla. Donald Rumsfeld, varnarmálaráðherra, sem skrifar undir skýrsluna er meðlimur í samtökum sem kalla sig Project for the New American Century. Samtökin voru stofnuð árið 1997 og hafa að markmiði að tryggja hnattlæg yfirráð Bandaríkjanna á 21. öldinni. Aðrir meðlimir eru m.a. Dick Cheney, og hugsuðurinn Francis Fukuyama sem í lok síðustu aldar lýsti yfir endalokum sögunnar.
Á heimasíðu samtakanna – www.newamericancentury.org – má lesa stefnuyfirlýsingu og greinar um einstakar aðgerðir, nauðsynlegar til að „byggja á þeim árangri sem náðist á síðustu öld og tryggja öryggi okkar og mikilleik á þeirri næstu“: stríð í Írak. Stríð í Íran. Stríð í Kóreu. Og svo framvegis, þar til meðlimum samtakanna þykir einsýnt að Bandaríkin munu þurfa að sýna Kína styrk sinn.
Þannig er hugmyndin um „stríðið langa“ ekki ný eða óvænt: en framsetningin er það. Að ríkisstjórnin, sem reyndi að draga dul á raunverulegar hvatir til innrásar í Írak fyrir þremur og fjórum árum síðan, telji nú hina hugmyndafræðilegu nýsköpun nógu langt komna til að tala svo purrkunarlaust um langtímaásetning sinn.
Egill Helgason, Sjón og aðrir sem telja brýnna að sýna Múslimum hvar Vesturlönd keypt málfrelsið en sýna þeim sömu mannvirðingu og Egill Helgason heimtaði nokkrum vikum fyrr af DV, þá í garð innfædds Íslendings, sem áreiðanlega var frjálslyndur, lýðræðissinnaður og kristinn – eru til marks um árangur Bandaríkjastjórnar í baráttunni um hug og hjörtu.
Egill: Þegar þú þarft að vitna í Nietzsche til að verja frjálslyndi og lýðræði, þá er eitthvað skrítið að ske.
